ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്: അപചയത്തിന്റെ കാരണങ്ങളും നേതൃത്വ പ്രതിസന്ധിയും

 ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്: അപചയത്തിന്റെ കാരണങ്ങളും നേതൃത്വ പ്രതിസന്ധിയും

അജു വാരിക്കാട്

ബീഹാർ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ പുറത്തുവന്നതോടെ, ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തിലെ നിർണ്ണായകമായ ചർച്ചകൾ വീണ്ടും സജീവമായിരിക്കുന്നു. ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിന്റെ തുടർച്ചയായ പരാജയങ്ങൾ, ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടിയുടെ (ബി.ജെ.പി) അപ്രമാദിത്വത്തിൽ ഇന്ത്യ ഒരു ഏകകക്ഷി മേധാവിത്വത്തിലേക്ക് നീങ്ങുകയാണോ എന്ന ആശങ്കയ്ക്ക് ആക്കം കൂട്ടിയിട്ടുണ്ട്. കോൺഗ്രസ് പാർട്ടി നേരിടുന്ന ഈ അസ്തിത്വ പ്രതിസന്ധിയുടെ ആഴം മനസ്സിലാക്കേണ്ടത് ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ഭാവിയെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കുന്ന ഏതൊരാൾക്കും അനിവാര്യമാണ്. 

കോൺഗ്രസിന്റെ വോട്ടിംഗ് ശതമാനത്തിൽ കാര്യമായ ഇടിവ് സംഭവിച്ചിട്ടില്ലെന്ന് വാദിക്കാമെങ്കിലും, അധികാര രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സീറ്റുകൾ നേടുക എന്നതാണ് പ്രധാനം. തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ വിജയിക്കാനാവാത്തത് പാർട്ടിയുടെ പ്രസക്തിയെത്തന്നെയാണ് ചോദ്യം ചെയ്യുന്നത്. കോൺഗ്രസിന്റെ ഈ അപചയത്തിന്റെ കേന്ദ്രബിന്ദുവായി എപ്പോഴും വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത് നെഹ്‌റു-ഗാന്ധി കുടുംബത്തിന്റെ പങ്കാണ്. പാർട്ടിയുടെ ശക്തിയും ദൗർബല്യവുമായി ഒരേ സമയം വർത്തിക്കുന്ന ഈ കുടുംബത്തിന്റെ സ്വാധീനമാണ് കോൺഗ്രസ് പാർട്ടി നേരിടുന്ന പ്രതിസന്ധി. ഈ വൈരുധ്യമാണ് പാർട്ടിയുടെ നിലവിലെ പ്രതിസന്ധിയുടെ കാതൽ. ഒരു വശത്ത്, പാർട്ടിയെ ശിഥിലമാകാതെ ഒരുമിച്ച് നിർത്തുന്ന നിർണ്ണായക ഘടകമായി ഈ കുടുംബം പ്രവർത്തിക്കുന്നു. മറുവശത്ത്, കാര്യക്ഷമമായ ഒരു നേതൃത്വത്തെ വാർത്തെടുക്കുന്നതിൽ പരാജയപ്പെട്ട കുടുംബവാഴ്ചയുടെ പ്രതീകമായി അത് മാറുന്നു.

നെഹ്‌റു-ഗാന്ധി കുടുംബത്തിന്റെ നേതൃത്വം ഇല്ലെങ്കിൽ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടി ചിന്നഭിന്നമായി പോകുമെന്ന ശക്തമായ ഒരു വിശ്വാസം പാർട്ടിയിൽ നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്. ഇതിന് ചരിത്രപരമായ തെളിവുകളുമുണ്ട്. കുടുംബത്തിന് പുറത്തുനിന്നുള്ള പി.വി. നരസിംഹറാവു പ്രധാനമന്ത്രിയായിരുന്ന കാലഘട്ടം ഇതിന് ഉദാഹരണമാണ്. ആ സമയത്ത്, മമതാ ബാനർജി (തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസ്), കരുപ്പയ്യ മൂപ്പനാർ (തമിഴ് മാനില കോൺഗ്രസ്), അർജുൻ സിംഗ് തുടങ്ങിയ നിരവധി പ്രമുഖ നേതാക്കൾ പാർട്ടി വിട്ട് സ്വന്തം പാർട്ടികൾ രൂപീകരിച്ചു. ഒറീസയിൽ "ഉത്കൽ കോൺഗ്രസ്" എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു വിഭാഗവും രൂപംകൊണ്ടു. ഈ സംഭവങ്ങൾ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകർക്കിടയിൽ ആഴത്തിലുള്ള ഒരു ഭയം സൃഷ്ടിച്ചു: കുടുംബത്തിന്റെ നിയന്ത്രണമില്ലെങ്കിൽ പാർട്ടിക്ക് ഐക്യത്തോടെ നിലനിൽക്കാൻ സാധിക്കില്ല. ഈ ഭയമാണ് പാർട്ടിയെ വീണ്ടും വീണ്ടും നെഹ്‌റു കുടുംബത്തിൽ ആശ്രയിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നത്.

പാർട്ടിയെ ഒരുമിപ്പിക്കുന്ന ഘടകം എന്ന നിലയിൽ പ്രവർത്തിക്കുമ്പോഴും, ഇതേ കുടുംബവാഴ്ച തന്നെയാണ് പാർട്ടിയുടെ ഏറ്റവും വലിയ ദൗർബല്യമായി മാറുന്നത്. നെഹ്‌റു കുടുംബത്തിൽ നിലവിൽ ശക്തവും കാര്യക്ഷമവുമായ ഒരു നേതാവില്ല എന്നത് യാഥാർത്ഥ്യമാണ്. ഈ വിമർശനത്തിന്റെ മുന പ്രധാനമായും നീളുന്നത് രാഹുൽ ഗാന്ധിക്ക് നേരെയാണ്. കുടുംബവാഴ്ചയുടെ ഈ പരിമിതികൾ ഏറ്റവും വ്യക്തമായി വെളിവാകുന്നത് രാഹുൽ ഗാന്ധിയുടെ പരാജയപ്പെട്ട രാഷ്ട്രീയ പരീക്ഷണങ്ങളിലാണ്.

കോൺഗ്രസിന്റെ സമീപകാല തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പരാജയങ്ങൾക്ക് പിന്നിൽ രാഹുൽ ഗാന്ധിയുടെ നേതൃത്വ ശൈലിയും രാഷ്ട്രീയ തന്ത്രങ്ങളും ഒരു പ്രധാന കാരണമാണ്. ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്ഥാനത്തെ നയിക്കുന്നതിന് ആവശ്യമായ ദിശാബോധമോ തന്ത്രപരമായ മികവോ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ദൃശ്യമായിരുന്നില്ല. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സമീപനങ്ങൾ പലപ്പോഴും യാഥാർത്ഥ്യബോധമില്ലാത്തതും ജനപിന്തുണ നേടുന്നതിൽ ദയനീയമായി പരാജയപ്പെട്ടതുമായ പരീക്ഷണങ്ങളായിരുന്നു.

രാഹുൽ ഗാന്ധി ഒരു രാഷ്ട്രീയ നേതാവിനേക്കാൾ ഉപരി ഒരു "എൻ.ജി.ഒയുടെ മട്ടിലാണ്" പെരുമാറുന്നത്. ഒരു എൻ.ജി.ഒയ്ക്ക് സമൂഹത്തിൽ ചില പ്രശ്നങ്ങൾ ഉയർത്തിക്കൊണ്ടുവരാനും ബഹളമുണ്ടാക്കാനും നിയമപോരാട്ടങ്ങളിലൂടെ ചില വിജയങ്ങൾ നേടാനും സാധിച്ചേക്കാം. എന്നാൽ, ഒരു രാജ്യത്തെ ഭരിക്കാനോ ഒരു ബഹുജന രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്ഥാനത്തെ നയിക്കാനോ അതിന്റെ ഘടനയോ പ്രവർത്തനശൈലിയോ പര്യാപ്തമല്ല. എൻ.ജി.ഒകളുടെ പ്രവർത്തനരീതികൾ പലപ്പോഴും "ഒരല്പം അരാചകത്വമുള്ള" ഒന്നാണ്. രാഹുൽ ഗാന്ധി സ്വീകരിച്ച ഈ ശൈലി, അദ്ദേഹത്തെ പലപ്പോഴും "ദേശവിരുദ്ധം" എന്ന് ആരോപിക്കപ്പെടാവുന്ന പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ കൊണ്ടുചെന്നെത്തിച്ചു.

രാഹുൽ ഗാന്ധിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കോൺഗ്രസ് പരീക്ഷിച്ച പല തന്ത്രങ്ങളും ലക്ഷ്യം കാണാതെ പരാജയപ്പെട്ടു. ബി.ജെ.പിയുടെ ഹിന്ദുത്വ രാഷ്ട്രീയത്തെ പ്രതിരോധിക്കാൻ മൃദു ഹിന്ദുത്വ സമീപനം സ്വീകരിക്കാൻ രാഹുൽ ഗാന്ധി നടത്തിയ ശ്രമങ്ങൾ ഉപരിപ്ലവമായിരുന്നു. പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങളെ ആകർഷിക്കുന്നതിനായി ജാതി സെൻസസ്, സൈന്യത്തിലെ പിന്നോക്ക പ്രാതിനിധ്യം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങൾ അദ്ദേഹം ഉയർത്തിക്കൊണ്ടുവന്നു. ഒന്നോ രണ്ടോ ദിവസത്തിനപ്പുറം ഈ വിഷയങ്ങൾക്ക് യാതൊരു ചലനവും സൃഷ്ടിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.

ഈ നേതൃത്വപരമായ പരാജയങ്ങൾ പാർട്ടിയുടെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് അടിത്തറയെ രാജ്യവ്യാപകമായി ദുർബലപ്പെടുത്തി.

ഏതൊരു രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടിയുടെയും നിലനിൽപ്പിന് അതിന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ സ്വാധീനവും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് അടിത്തറയും നിർണ്ണായകമാണ്. എന്നാൽ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് ഇന്ന് അതിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ തകർച്ചയെയാണ് ഈ രംഗത്ത് നേരിടുന്നത്. പാർട്ടിയുടെ പരമ്പരാഗത ശക്തികേന്ദ്രങ്ങളിൽ പോലും വേരുകൾ നഷ്ടപ്പെടുകയും പ്രാദേശിക കക്ഷികളെ ആശ്രയിച്ച് മാത്രം നിലനിൽക്കേണ്ട അവസ്ഥയിലേക്ക് ചുരുങ്ങുകയും ചെയ്തിരിക്കുന്നു.

ഒരുകാലത്ത് കോൺഗ്രസിന്റെ ശക്തിദുർഗ്ഗമായിരുന്ന ഹിന്ദി ഹൃദയഭൂമിയിൽ ഇന്ന് പാർട്ടിക്ക് സ്വാധീനം പൂർണ്ണമായും നഷ്ടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഇന്ദിരാഗാന്ധി കർണ്ണാടകയിലെ ചിക്മഗളൂരിൽ നിന്നും, സോണിയാ ഗാന്ധി ബെല്ലാരിയിൽ നിന്നും മത്സരിച്ചത് ഇതിന്റെ ആദ്യകാല ഉദാഹരണങ്ങളായിരുന്നു. ഇപ്പോൾ രാഹുൽ ഗാന്ധിക്ക് കേരളത്തിലെ വയനാട്ടിൽ വന്ന് മത്സരിക്കേണ്ടി വന്നതോടെ ഈ പ്രവണത പൂർണ്ണമായി. ഉത്തർപ്രദേശിലോ ബീഹാറിലോ ഉള്ള മുസ്ലിം ഭൂരിപക്ഷ പ്രദേശങ്ങളിൽ പോലും തനിക്ക് ജയിക്കാൻ ഉറപ്പില്ലാത്ത ഒരവസ്ഥയിലേക്ക് രാഹുൽ ഗാന്ധി എത്തിയെന്നത് ഒരൊറ്റ കാര്യമാണ് വ്യക്തമാക്കുന്നത്: പാർട്ടിയുടെ വേരുകൾ ഉത്തരേന്ത്യയിൽ ഇളകിത്തുടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.

തമിഴ്നാട്, ഉത്തർപ്രദേശ്, ബീഹാർ തുടങ്ങിയ ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പല സംസ്ഥാനങ്ങളിലും കോൺഗ്രസ്സിന് അതിന്റെ സ്വാധീനം എന്നെന്നേക്കുമായി നഷ്ടപ്പെട്ടു. കാമരാജിന്റെ കാലത്തിന് ശേഷം തമിഴ്നാട്ടിൽ കോൺഗ്രസ്സിന് ഒരിക്കലും അധികാരത്തിൽ തിരിച്ചെത്താൻ സാധിച്ചിട്ടില്ല. ഇന്ന് ഡി.എം.കെ. നയിക്കുന്ന മുന്നണിയിലെ ഒരു ജൂനിയർ പങ്കാളി മാത്രമാണ് അവിടെ കോൺഗ്രസ്. സമാനമായി, കേരളത്തിൽ മുസ്ലിം ലീഗിന്റെയും തമിഴ്നാട്ടിൽ ഡി.എം.കെ.യുടെയും തണലിൽ മാത്രം നിലനിൽക്കേണ്ട ഗതികേടിലാണ് പാർട്ടി. ഈ സഖ്യങ്ങളിൽ സ്വന്തമായി തീരുമാനമെടുക്കാനുള്ള ശേഷി പോലും കോൺഗ്രസ്സിന് നഷ്ടപ്പെടുന്നു, ഇത് പാർട്ടിയുടെ ദേശീയ തലത്തിലുള്ള വിലപേശൽ ശേഷിയെ കാര്യമായി ബാധിക്കുന്നു.

 ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിന്റെ നിലവിലെ അപചയത്തിന് പിന്നിൽ നിരവധി ഘടകങ്ങളുണ്ടെന്ന് വ്യക്തമാണ്. രൂക്ഷമായ നേതൃത്വ പ്രതിസന്ധി, തുടർച്ചയായി പരാജയപ്പെടുന്ന രാഷ്ട്രീയ തന്ത്രങ്ങൾ, രാജ്യവ്യാപകമായി ശോഷിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് അടിത്തറ എന്നിവയാണ് ഇതിൽ പ്രധാനം. പാർട്ടിയുടെ ശക്തിയും ദൗർബല്യവുമായി വർത്തിക്കുന്ന നെഹ്‌റു-ഗാന്ധി കുടുംബത്തെ ആശ്രയിച്ചുള്ള നിലനിൽപ്പ്, പുതിയ നേതൃത്വത്തെ വളർത്തുന്നതിൽ പരാജയപ്പെട്ടുവെന്ന് മാത്രമല്ല, പാർട്ടിയെ കാലത്തിനനുസരിച്ച് നവീകരിക്കുന്നതിനും തടസ്സമായി.

കോൺഗ്രസിന്റെ ഭാവി നെഹ്‌റു കുടുംബത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ഭാവിയുമായി അഭേദ്യമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഒരുപക്ഷേ, ആ കുടുംബത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ അസ്തമയത്തോടെ കോൺഗ്രസ് എന്ന പ്രസ്ഥാനവും അവസാനിച്ചേക്കാം.

എന്നിരുന്നാലും, ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയം എപ്പോഴും പ്രവചനാതീതമാണ്. സജീവ രാഷ്ട്രീയം ഉപേക്ഷിച്ച് വിശ്രമ ജീവിതത്തിനായി നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങിയ പി.വി. നരസിംഹറാവു അപ്രതീക്ഷിതമായി രാജ്യത്തിന്റെ പ്രധാനമന്ത്രിയായ ചരിത്രം നമുക്ക് മുന്നിലുണ്ട്. അപ്രതീക്ഷിതമായ തിരിവുകളും വളവുകളും ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.

പക്ഷേ, നിലവിലെ സാഹചര്യങ്ങളും ലഭ്യമായ വിവരങ്ങളും വെച്ച് വിലയിരുത്തുമ്പോൾ ഒരു കാര്യം ഉറപ്പിച്ചു പറയാം: ഈ രാഹുൽ ഗാന്ധിയെ വെച്ച് കോൺഗ്രസ് ഇനി ഗുണം പിടിക്കാൻ സാധ്യതയില്ല. പാർട്ടിയുടെ പുനരുജ്ജീവനത്തിന് അടിമുടി മാറ്റങ്ങൾ ആവശ്യമാണ്, എന്നാൽ അതിന് നേതൃത്വം നൽകാൻ കെൽപ്പുള്ള ഒരു നേതാവ് ഇന്ന് കോൺഗ്രസ്സിൽ ഇല്ല എന്നതാണ് ഏറ്റവും വലിയ യാഥാർത്ഥ്യം.