ഡോജ് : ഒരു 'സ്റ്റേജ് ഷോ

 ഡോജ് : ഒരു 'സ്റ്റേജ് ഷോ

അജു വാരിക്കാട് 

അമേരിക്കൻ ഗവൺമെന്റിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും അസാധാരണവും ഹ്രസ്വകാലവുമായ പരീക്ഷണമായിരുന്നു ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് ഗവൺമെന്റ് എഫിഷ്യൻസി അഥവാ 'ഡോജ്'. യഥാർത്ഥ ഭരണത്തേക്കാൾ ബാഹ്യപ്രകടനങ്ങൾക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന 'പെർഫോർമേറ്റീവ് ഗവേണൻസ്' എന്ന ആശയത്തിന്റെ ഉത്തമ ഉദാഹരണമായിരുന്നു ഇത്. ഡൊണാൾഡ് ട്രംപിന്റെ ഭരണകാലത്ത് ശതകോടീശ്വരനായ ഇലോൺ മസ്കിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ രൂപീകരിച്ച ഈ വകുപ്പ്, 'Silicon Valley meets bureaucracy' എന്ന ആശയത്തിലാണ് അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടത്. സർക്കാർ ദുർചെലവ് കുറയ്ക്കുക, നികുതിദായകരുടെ പണം സംരക്ഷിക്കുക, രണ്ട് ട്രില്യൺ ഡോളർ ലാഭിക്കുക, സർക്കാർ സംവിധാനത്തെ ഒരു ടെക് കമ്പനിയെപ്പോലെ കാര്യക്ഷമമാക്കുക തുടങ്ങിയ വലിയ വാഗ്ദാനങ്ങളായിരുന്നു ഡോജ് നൽകിയത്. ബ്യൂറോക്രസിക്കുള്ള 'ചെയിൻസോ' എന്ന് സ്വയം വിശേഷിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്, കാലതാമസങ്ങളെയും ചുവപ്പുനാടകളെയും ഇല്ലാതാക്കുമെന്നും ഇവർ അവകാശപ്പെട്ടു.

എന്നാൽ പ്രഖ്യാപനങ്ങൾക്ക് വിപരീതമായി വളരെ ആക്രമണാത്മകവും അസാധാരണവുമായ നടപടികളാണ് ഡോജ് സ്വീകരിച്ചത്. ഇതിന്റെ ഭാഗമായി ഏകദേശം രണ്ട് ലക്ഷത്തിലധികം ജീവനക്കാരെ പിരിച്ചുവിടുകയും 75,000 പേരെ സ്വയം വിരമിക്കലിന് നിർബന്ധിതരാക്കുകയും ചെയ്തു. ഡോജ് ഏജന്റുമാർ മുൻകൂട്ടി അറിയിക്കാതെ സർക്കാർ വകുപ്പുകളിലേക്ക് ഇരച്ചുകയറുകയും ബജറ്റുകൾ ഒറ്റരാത്രികൊണ്ട് വെട്ടിക്കുറയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഇലോൺ മസ്ക് ഉൾപ്പെടെയുള്ളവർ ഓവൽ ഓഫീസിനടുത്തുള്ള തങ്ങളുടെ ആസ്ഥാനത്ത് വസ്ത്രങ്ങളും കിടക്കകളുമൊക്കെയായി താമസിച്ച് ജോലി ചെയ്യുന്ന വിചിത്രമായ തൊഴിൽ സംസ്കാരമാണ് നടപ്പിലാക്കിയത്. എക്കാലത്തെയും ഏറ്റവും സുതാര്യമായ സംഘടനയെന്ന് അവകാശപ്പെട്ടപ്പോഴും, അവരുടെ യഥാർത്ഥ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആർക്കും കാണാൻ കഴിയാത്ത വിധം അവ്യക്തമായിരുന്നു എന്നത് വലിയൊരു വിരോധാഭാസമായി അവശേഷിച്ചു.

ഈ കോലാഹലങ്ങൾക്കിടയിലും ട്രംപും മസ്കും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തിലുണ്ടായ വിള്ളലുകൾ ഡോജിന്റെ തകർച്ചയ്ക്ക് ആക്കം കൂട്ടി. ഇരുവരും തമ്മിലുള്ള പരസ്യമായ പരിഹാസങ്ങൾക്കും രഹസ്യങ്ങൾ ചോർത്തലുകൾക്കും ഒടുവിൽ, 134 ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം ഇലോൺ മസ്ക് ഡോജിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായി പിന്മാറി. ഇത് വകുപ്പിനെ നേതൃത്വമില്ലാത്ത അവസ്ഥയിലാക്കി. തുടർന്ന് മസ്കിന്റെ വിശ്വസ്തരായ ജീവനക്കാരെ വൈറ്റ് ഹൗസ് ഇടപെട്ട് പുറത്താക്കുകയും, 2026 വരെ പ്രവർത്തിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്ന വകുപ്പ് ഏതാനും മാസങ്ങൾക്കുള്ളിൽ ഔദ്യോഗികമായി അടച്ചുപൂട്ടുകയും ചെയ്തു. ഒടുവിൽ ഓഫീസ് ഓഫ് പേഴ്സണൽ മാനേജ്മെന്റ് ഡോജ് ഇനി നിലവിലില്ലെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു.

ഡോജിന്റെ വാഗ്ദാനങ്ങളും ഫലങ്ങളും തമ്മിലുള്ള അന്തരം പരിശോധിക്കുമ്പോൾ വൻ പരാജയമാണ് കാണാൻ സാധിക്കുന്നത്. പതിനായിരക്കണക്കിന് ബില്യൺ ഡോളർ ലാഭിച്ചുവെന്ന് അവകാശപ്പെട്ടെങ്കിലും, അതിന് തെളിവായി ഒരു രേഖ പോലും ഹാജരാക്കാൻ അവർക്ക് കഴിഞ്ഞില്ല. വിരോധാഭാസമെന്നു പറയട്ടെ, പണം ലാഭിക്കുന്നതിന് പകരം മൊത്തത്തിലുള്ള സർക്കാർ ചെലവ് വർദ്ധിക്കുകയാണ് ഉണ്ടായത്. ഡോജ് തകർത്ത വകുപ്പുകൾ ഇപ്പോൾ തങ്ങളുടെ ടീമുകളെ പുനർനിർമ്മിക്കാൻ പാടുപെടുകയാണ്. സർക്കാർ ദുർചെലവ് കുറയ്ക്കുന്നതിന് പകരം ഡോജ് തന്നെ ഒരു വലിയ ദുർചെലവായി മാറി എന്നതാണ് യാഥാർത്ഥ്യം. വലിയ പ്രഖ്യാപനങ്ങളോടെ ആരംഭിച്ച് നിശ്ശബ്ദമായി അവസാനിച്ച ഈ പരീക്ഷണം ഭരണനിർവഹണത്തെക്കുറിച്ച് സുപ്രധാനമായ ഒരു പാഠം നൽകുന്നു. ഭരണം എന്നത് ഒരു 'സ്റ്റേജ് ഷോ' അല്ലെന്നും, യഥാർത്ഥ കാര്യക്ഷമത ഉണ്ടാകുന്നത് ബഹളങ്ങളിലൂടെയല്ല, മറിച്ച് ചിട്ടയായ സംവിധാനങ്ങളിലൂടെയാണെന്നും ഇത് തെളിയിക്കുന്നു. യഥാർത്ഥ പരിഷ്കാരങ്ങളോ സാമ്പത്തിക ലാഭമോ നൽകാതെ ധാരാളം കുഴപ്പങ്ങൾ മാത്രം സൃഷ്ടിച്ച ഡോജ്, 'പെർഫോർമേറ്റീവ് ഗവേണൻസ്' എത്രത്തോളം അപകടകരമാകാമെന്നതിന്റെ ഓർമ്മപ്പെടുത്തലായി ചരിത്രത്തിൽ നിലനിൽക്കും.